शेयर बजारमा सुधारको संकेत, किन र कसरी ?

साझा कथा । २०७८ भदौ २ गते शेयरबजारको मापक नेप्से परिसूचक ३१९८ विन्दुमा पुगेको थियो । कोरोना कालमा ह्वात्तै बढेको शेयर बजार घट्टै घट्दै १८०० मा झर्यो । साउन २१ गतेको अवस्था हेर्ने हो भने नेप्से सूचकाङ्क २०५० को आसपास छ । झन्डै दुई वर्षदेखि कहिले ओरालो झर्दै, कहिले सुस्ताउँदै त कहिले धीमा गतिमा अघि बढ्दै गरेको शेयर बजारमा अब क्रमिक सुधार हुन सक्ने सङ्केतहरू देखापरेको विश्लेषकहरूले बताएका छन् ।

शेयर बजारलाई प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने मौद्रिक नीति, वित्तीय संस्थाहरुमा तरलता अभाव नरहेको अवस्था र व्याजदर घट्नसक्ने सम्भावनाका कारण शेयर बजारमा हरियाली आउन सक्ने विश्लेषण गरिएको छ । दुई साता अघि मात्रै सार्वजनिक गरिएको मौद्रिक नीतिले अपेक्षाकृत रूपमा शेयर बजार चलायमान बनाउन सकेन । कारक त्यति मात्रै होइन, शेअर बजार निश्चित समयसम्म ओरालो लागेपछि क्रमिक रूपमा पुनः लयमा फर्कने गरेको र नेपालमा पनि बजारमा निराशा छाएको दुई वर्ष पुग्न लागिसकेकाले अबका केही महिनामा सुधारका सङ्केतहरू देख्न सकिने विश्लेषकहरुको बुझाई छ ।

विगतमा शेयर बजारमा केही सुधारका सङ्केतहरू देखा परेको भएपनि नीतिगत व्यवस्था र तरलताको अभावले गर्दा बजारमा प्रभाव परेको विश्लेषक नवराज घिमिरेको बुझाई छ । बजार सकारात्मक लयमा गइरहेका बेला मौद्रिक नीतिमार्फत् केन्द्रीय ब्याङ्कले शेअर बजारलाई उच्च जोखिममा राख्दै कर्जा लिँदा ब्याङ्कहरूले जोखिम भार उच्च राख्नुपर्ने प्रावधान राखेपछि बजार प्रभावित भएको उनी बताउँछन् ।

मौद्रिक नीति सार्वजनिक भएको दिन बजार पनि ६३ अङ्कले बढ्यो । तर पछि गभर्नरले शेयर ऋण लिएकामध्ये ५० लाख रुपैयाँको सीमासम्म लिएकाहरूलाई मात्र १०० प्रतिशतको जोखिम भार लाग्ने बताए । गभर्नरको त्यहि बोलीले बजार तल झर्न थाल्यो ।

‘‘यसपालि पनि शेयर लगानीकर्ताले औसत जोखिम भार विद्यमान १५० प्रतिशतबाट १०० मा झारिदिनुपर्ने माग राखेका थिए । ३,६०० रुपैयाँ पुगेको शेयरको मूल्य ६०० मा आउँदा पनि अब जोखिम भार उस्तै राख्नु पर्छ त ? बजार निकै तल आइसक्यो, निकै तल झरिसक्यो मूल्य । त्यसले गर्दा लगानीकर्ताले पुनर्विचार गरियोस् भनेका थिए,’’ घिमिरेले भने । उनीहरूका माग अनुरूप यसपालिको मौद्रिक नीति सार्वजनिक गर्दा जोखिम भारलाई पुनर्मूल्याङ्कन गर्ने गभर्नरले छनक पनि दिए। लगानीकर्ताहरू हौसिए । मौद्रिक नीति सार्वजनिक भएको दिन बजार पनि ६३ अङ्कले बढ्यो । तर पछि गभर्नरले शेयर ऋण लिएकामध्ये ५० लाख रुपैयाँको सीमासम्म लिएकाहरूलाई मात्र १०० प्रतिशतको जोखिम भार लाग्ने बताए । गभर्नरको त्यहि बोलीले बजार तल झर्न थाल्यो ।

पुँजीबजार लगानीकर्ता संघकी अध्यक्ष राधा पोखरेलका अनुसार अहिले ब्याङ्कहरूले ऋण सहजरूपमा दिइरहेको र ब्याङ्कहरूले सहजै लगानी गरिदिँदा बजारमा सकारात्मक प्रभाव पर्नेछ । त्यस्तै शेयर बजारको निश्चित चक्र हुने र बजारको हालको चक्र अब बिस्तारै फेरिने क्रममा रहेको उनको बुझाइ छ ।

‘विश्लेषकहरुका अनुसार शेयर बजार ओरालो लाग्ने ‘वियरिस’ ट्रेन्ड पार भइसकेको छ । विज्ञहरुका अनुसार सामान्यता बजार उकालो लाग्ने क्रम अर्थात ‘बुलिस’ प्रवृत्ति दुई वर्ष बढी रहँदैन । ओरालो लाग्ने ट्रेन्ड चाहिँ दुई अढाई वर्ष रहेर बिस्तारै लयमा फर्किने गरेको इतिहास छ । त्यसकारण अब बजार उकालो यात्रामा जाने विज्ञहरुको बुझाई रहेको हो । तर एकै पटक कायापलट हुने गरी २,१०० विन्दुबाट ३,२०० आसपासमा पुग्ने अवस्था भने तत्काल नदेखिएको जानकारहरू बताउँछन् ।

अर्थविद् तथा धितोपत्र बोर्डका पूर्व प्रमुख रेवतबहादुर कार्की पनि पछिल्ला केही सूचकाङ्कहरूले बजारमा केही सकारात्मक प्रभाव पर्न सक्ने सङ्केत देखिएको बताउँछन् । ‘‘तरलताको पनि अभाव छैन, ब्याज दर पनि घट्यो भने सबै प्रभावका कारण २,५०० विन्दुभन्दा माथि जान सक्छ। कुनै समय झन्डै ३,२०० पुगेको थियो तर त्यो नै पनि अधिकतम भने होइन,’’ उनले भनेका छन् । हाल दोस्रो स्टक एक्सचेन्ज ल्याउने तयारी भइरहेको र त्यो पहल सार्थक हुँदा कारोबार बढ्न सक्ने कार्की बताउँछन् ।

बजार बढ्नै लाग्दा साना अनि नयाँ लगानीकर्ताका लागि अहिले लगानी गर्ने उपयुक्त समय हो । तर ऋण लिएर लगानी गर्ने बेला भने नभएको विज्ञहरु बताउँछन् । कोभिडको समयमा प्रवेश गरेका लगानीकर्ता जसले ३,००० भन्दा माथिको विन्दुमा लगानी गरेका छन् उनीहरूले अझै केही महिना कारोबार नगरी आफूसँग भएको शेयर राख्न सक्छन् । तर पैसा बचत भएको खण्डमा बिस्तारै कम्पनी हेरेर लगानी गर्दै हुने समय आएको छ । तर आँखा चिम्लिएर भने लगानी गर्न नहुने सुझाव दिन्छन् शेयर बजारका विश्लेषकहरु ।

नेपालको हकमा ब्याङ्क तथा वित्तीय संस्थाहरूको शेयर पछिल्लो समय निकै तल झरिसकेकाले उक्त क्षेत्रमा केही सकारात्मक प्रगति हुने अपेक्षा गरिएको छ । लगानीकर्ताहरूका लागि सबैभन्दा सुरक्षित क्षेत्र ब्याङ्किङ रहेको दाबी गर्दै पोखरेल भन्छिन्, ‘‘बजार भनेको सधैँ एउटै हुँदैन। तर ब्याङ्क भनेको निकै तल पुगिसकेको छ । त्यसले गर्दा म लगानी गर्छु, बजार घटिहाले पनि आत्तिन्न भन्ने लगानीकर्ताका लागि ब्याङ्किङ नै उपयुक्त हो जस्तो लाग्छ ।’’

तपाईलाई केहि भन्नु छ ?

यो पढ्नु भयो ?